Các nền kinh tế đua lôi kéo doanh nghiệp rời Trung Quốc

Covid-19 vô tình là cú hích giúp các nền kinh tế đẩy nhanh cuộc đua thu hút FDI khi nhiều công ty muốn chuyển sản xuất khỏi Trung Quốc.

Thế giới từ lâu đã phụ thuộc lớn vào Trung Quốc. Ngoài vai trò công xưởng của thế giới, dân số đông và ngày một giàu lên biến Trung Quốc thành thị trường tiêu thụ béo bở. Tuy nhiên, từ trước khi chiến tranh thương mại Mỹ – Trung bùng nổ, các công ty đa quốc gia đã phải cân nhắc lại chiến lược hoạt động tại Trung Quốc. Chi phí nhân công tăng, đối thủ địa phương ngày càng cạnh tranh khốc liệt và hệ thống quy định kém thân thiện khiến nhiều doanh nghiệp ngần ngại.

Covid-19 bùng phát lại càng phơi bày sự phụ thuộc của thế giới vào hàng hóa Trung Quốc, đặc biệt là các thiết bị y tế cần thiết. Ý thức được điều này, hàng loạt quốc gia đã tung chính sách ưu đãi để khuyến khích các doanh nghiệp chuyển sản xuất khỏi Trung Quốc.

Ấn Độ, với dân số xấp xỉ nhưng thu nhập bình quân chưa bằng nửa Trung Quốc, từ lâu đã được coi là địa điểm thay thế cho vai trò công xưởng thế giới. Dù vậy, việc này vẫn chưa xảy ra. Nhà đầu tư chần chừ một phần do việc sở hữu đất đai tại Ấn Độ còn khó khăn. Doanh nghiệp thỉnh thoảng còn phải đàm phán với nhiều chủ đất nhỏ cùng một lúc để có mặt bằng sản xuất.

Lần này, Ấn Độ quyết tâm thay đổi, trong bối cảnh Mỹ – Trung bất đồng và kinh tế trong nước trì trệ. Họ đã dành ra một quỹ đất có diện tích gấp đôi Luxembourg, tương đương hơn 460.000 hecta, nhằm thu hút các hãng sản xuất từ Trung Quốc chuyển về đây. Trong đó đã gồm hơn 115.000 hecta đất công nghiệp có sẵn ở các bang Gujarat, Maharashtra, Tamil Nadu và Andhra Pradesh. Chính quyền New Delhi cũng đang nghiên cứu khả năng cung cấp đất tại các vùng công nghiệp đặc biệt đang bỏ không cho nhà đầu tư.

Bloomberg trích lời một quan chức Ấn Độ cho biết trong tháng 4, chính phủ nước này cũng đã tiếp cận hơn 1.000 công ty Mỹ và đưa ra các ưu đãi với các doanh nghiệp đang cân nhắc chuyển khỏi Trung Quốc. Nước này ưu tiên các hãng cung cấp thiết bị y tế, chế biến thực phẩm, dệt may, da và phụ tùng xe hơi.

Giới chức Ấn Độ đã thuyết phục các doanh nghiệp rằng dù tổng chi phí cao hơn Trung Quốc, họ vẫn còn rẻ hơn Mỹ hay Nhật Bản nếu xét về đất đai và lao động lành nghề. Họ cũng cam kết sẽ cân nhắc các yêu cầu cụ thể về thay đổi luật lao động. Chính phủ còn đang cân nhắc đề xuất hoãn áp thuế giao dịch trực tuyến của các hãng thương mại điện tử.

Bộ Thương mại Ấn Độ đang lấy ý kiến đóng góp của doanh nghiệp Mỹ về các thay đổi cần thiết để luật lao động và thuế của nước này thân thiện hơn với các công ty, một quan chức cho biết. Chính phủ còn làm việc với các bang để đảm bảo có giải pháp lâu dài, đặc biệt là về vấn đề tiếp cận đất đai.

Trong khi đó, Nhật Bản lại chọn cách hỗ trợ bằng tiền, nhưng chỉ dành cho các công ty nước này muốn chuyển khỏi Trung Quốc. Tháng trước, Nhật Bản công bố sáng kiến 2,2 tỷ USD hỗ trợ các hãng sản xuất muốn chuyển khỏi Trung Quốc. Trong đó, 2 tỷ USD để dành hỗ trợ các công ty chuyển về Nhật Bản. Phần còn lại hỗ trợ các doanh nghiệp dời sang nước thứ ba.

Sáng kiến này được đưa ra sau khi hàng loạt hãng xe và công ty Nhật Bản thiếu nguyên vật liệu được sản xuất tại Trung Quốc do đại dịch bùng phát. Một khảo sát hồi tháng 2 của Tokyo Shoko Research cho biết 37% trong số hơn 2.600 doanh nghiệp tham gia trả lời rằng họ đang đa dạng hóa nguồn cung khỏi Trung Quốc vì đại dịch.

“Sản phẩm phụ thuộc vào một quốc gia và có giá trị gia tăng cao sẽ quay về Nhật Bản”, Thủ tướng Shinzo Abe phát biểu trong một cuộc họp chính phủ hồi tháng 3, “Kể cả các sản phẩm không phụ thuộc vào một quốc gia và không có giá trị gia tăng cao, việc sản xuất cũng sẽ được đa dạng hóa sang ASEAN”.

Mỹ từ lâu cũng đã muốn đưa sản xuất về nước. Vì thế, đại dịch càng khiến họ muốn đẩy nhanh quá trình này. Reuters tuần trước trích lời các quan chức Mỹ cho biết Bộ Thương mại, Ngoại giao và nhiều cơ quan chính phủ khác đang tìm cách thúc đẩy các công ty tìm nguồn hàng và chuyển sản xuất khỏi Trung Quốc. Ưu đãi thuế và trợ cấp chuyển sản xuất là hai trong các biện pháp đang được thảo luận.

“Cả chính phủ đang vào cuộc”, một quan chức cho biết trên Reuters. Họ cũng đang điều tra xem loại hình sản xuất nào là “thiết yếu” và làm cách nào để sản xuất chúng ngoài Trung Quốc. Trong một bài phỏng vấn trên Fox tháng trước, cố vấn kinh tế Nhà Trắng Larry Kudlow còn cho biết Mỹ nên hỗ trợ toàn bộ chi phí cho các công ty quay về từ Trung Quốc.

Không chỉ muốn các công ty rời Trung Quốc về Mỹ, Washington cũng hài lòng nếu họ chuyển sản xuất đến nước khác thân thiện hơn. “Chúng tôi đã nỗ lực việc này vài năm qua, nhưng giờ đang tăng tốc”, Keith Krach – một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết trên Reuters.

Mỹ đang thúc đẩy thành lập một liên minh “các đối tác tin cậy” có tên “Mạng lưới Kinh tế Thịnh vượng”. Mạng lưới này sẽ bao gồm các công ty, tổ chức dân sự xã hội đang hoạt động với cùng tiêu chuẩn trong mọi vấn đề, từ kinh doanh số, năng lượng và hạ tầng đến nghiên cứu, giáo dục và thương mại. Tháng trước, Ngoại trưởng Mỹ Michael Pompeo cho biết Mỹ đang làm việc với Ấn Độ, Australia, Nhật Bản, New Zealand, Hàn Quốc và Việt Nam “để đưa kinh tế toàn cầu tiến lên phía trước” và bàn cách “tái cấu trúc các chuỗi cung ứng để ngăn tình hình hiện tại tái diễn”.

Ngày 13/4, Ủy ban Đầu tư Thái Lan – cơ quan chịu trách nhiệm thu hút FDI của nước này – cũng công bố các chính sách ưu đãi thuế mới để thu hút vốn đầu tư vào ngành y tế và công nghệ cao. Một trong các biện pháp là giảm 50% thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm. Đây là các ngành đã được họ đẩy mạnh trong các năm qua.

Trong giai đoạn 2017 – 2019, BOI nhận 44 đơn xin cấp phép trị giá 12 tỷ baht (375 triệu USD) để sản xuất các máy chụp X-quang, chụp CT, vật tư y tế và thiết bị bảo hộ cá nhân. “Chúng tôi tin rằng cuộc khủng hoảng này sẽ giúp quảng bá Thái Lan là trung tâm sản xuất thiết bị y tế trong khu vực và thậm chí trên toàn cầu”, Tổng thư ký BOI Duangjai Asawachintachit cho biết trong cuộc họp báo sau đó.

Dù vậy, không phải doanh nghiệp nào cũng cảm thấy thu hút bởi các ưu đãi trên. Tính đến ngày 21/4, chỉ một công ty nộp đơn xin trợ cấp theo chương trình hỗ trợ doanh nghiệp quay về của Nhật Bản. Iris Ohyama – một hãng sản xuất hàng tiêu dùng – muốn mở nhà máy khẩu trang mới ở Nhật Bản. Họ hiện có các cơ sở ở Trung Quốc và cũng lấy nguyên liệu từ nước này. Nhà máy mới sẽ dùng nguyên liệu tại Nhật Bản. Dù vậy, hiện vẫn chưa rõ liệu các nhà máy ở Trung Quốc có đóng cửa hay không.

Một khảo sát của Phòng Thương mại Mỹ tại Thượng Hải tháng trước thì cho thấy khoảng 70% công ty không nghĩ đến việc chuyển chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc vì Covid-19. Phần lớn họ muốn ở lại đến bán hàng cho thị trường 1,4 tỷ dân. Số khác cho biết rất khó độc lập khỏi mạng lưới mà công xưởng thế giới đã tạo ra suốt 30 năm qua.

Chính sách hỗ trợ của Nhật Bản và Kudlow “chỉ giải quyết được chi phí cố định của việc chuyển sản xuất”, Heiwai Tang – Giáo sư tại Đại học Hong Kong cho biết, “Còn chi phí biến đổi nữa, như nhân công và đất đai – vốn đắt đỏ hơn nhiều tại các nền kinh tế phát triển”.

SCMP cho rằng những nền kinh tế muốn chuyển sản xuất khỏi Trung Quốc có thể nhìn vào cách làm của Đài Loan. Từ đầu năm ngoái đến ngày 16/4, 180 công ty Đài Loan đã đầu tư khoảng 25 triệu USD để chuyển sản xuất từ Trung Quốc về.

Đây đều là các doanh nghiệp chịu tác động từ chiến tranh thương mại Mỹ – Trung Quốc và đã đầu tư vào Trung Quốc được hơn 2 năm. Chính quyền Đài Loan đã hỗ trợ họ về cả đất đai, nước, điện, vốn và thuế. Đây là các chi phí biến đổi mà nhiều doanh nghiệp có thể sẽ phải cân nhắc.

Hà Thu (tổng hợp)

Nguồn : https://vnexpress.net/cac-nen-kinh-te-dua-loi-keo-doanh-nghiep-roi-trung-quoc-4098393.html

0/5 (0 Reviews)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *